Archeologisch monument
De opgravingen op de locatie Arentsburgh in 1827-1834 vormden de eerste systematische operatie van de archeologie in het Koninkrijk der Nederlanden. Ze werden geleid door de eerste Leidse hoogleraar in de archeologie, Caspar Reuvens, tevens oprichter van het Rijksmuseum voor Oudheden. Forum Hadriani was tot op dat moment slechts uit Romeinse documenten bekend. Op Arentsburgh waren al eerder oudheden uit de grond gekomen, waaronder de bronzen hand van een keizerbeeld in 1771 die groot opzien baarde en als model heeft gediend bij een ruiterstandbeeld van Catharina de Grote.
Onder andere zijn in park Arentsburgh restanten van straten, huizen, een badhuis, de stadsmuur en een tempel teruggevonden.
In 2005 zijn er de laatste opgravingen geweest. Een stadsmodel van Forum Hadriani staat in het Voorburgse museum Swaensteyn, en het Archeon in Alphen aan de Rijn heeft een huis van de Voorburgse Cananefaten gereconstrueerd. De omgeving van Park Arentsburgh – dus ook ons tuincomplex – behoort tot de ongeveer tweehonderd archeologische rijksmonumenten van Nederland.
Uit de grond van de Tuinen zijn in de loop der jaren Romeinse potscherven, munten, haarspelden en ringen te voorschijn gekomen. Alleen de leden van Arentsburgh hebben het voorrecht op een bodem te tuinieren die op de voorlopige monumentenlijst van de
Werelderfgoederen
staat vermeld. Het boek bij de locatie: "Forum Hadriani, een verloren stad", door W. de Jonge, J. Bazelmans en D.H. de Jager, Uitgeverij Matrijs te Utrecht, 2006
Meer gegevens over de geschiedenis die zich rond de Tuinen heeft afgespeeld:
Livius & museumkennis.
Teksten: Gunter C. Vieten